NECATİ YILDIRIM
İstanbul’da sıcaklıklar düşerken evlerde ısıtıcı kullanımı artıyor, bununla birlikte karbonmonoksit zehirlenmesi riski de yükseliyor. Sağlık Bakanlığı, kış aylarında soba ve yakıtlı ısıtıcı kullanımının artmasıyla karbonmonoksit zehirlenmelerinin de arttığını, bazı vatandaşların hayatını kaybettiğini ya da kalıcı hasarla yaşamak zorunda kaldığını hatırlatıyor.
Karbonmonoksit Nedir, Neden “Görünmez Katil” Deniyor?
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’ne göre karbonmonoksit renksiz, kokusuz, tatsız ve zehirli bir gaz. Yeterli oksijen olmayan ortamlarda yanma sonucu oluşuyor ve kapalı alanlarda birikebiliyor. İnsan duyularıyla fark edilemediği için “görünmez katil” olarak anılıyor. Akciğerler yoluyla kana geçen gaz, oksijenin vücuda taşınmasını engelliyor.
Karbonmonoksit Nereden Kaynaklanır?
- Hatalı kurulmuş ya da bakımsız soba, kombi, şofben ve fırınlar
- Tıkalı ya da hatalı yapılmış bacalar
- Kapalı alanda çalıştırılan araç ve jeneratörler
- Küçük ya da havasız ortamda yakılan mangal, kömür, odun, kamp ocağı ve gaz lambaları
- Uyunan çadır ve karavanlarda kullanılan yakıtlı ısıtıcılar
Karbonmonoksit Zehirlenmesi Belirtileri
Bakanlığa göre ilk belirtiler baş ağrısı, baş dönmesi, halsizlik ve yorgunluk. Gaza maruz kalma sürerse bilinç kaybı, koma ve ölüm hızla gelişebiliyor. Bu nedenle yakıtlı ısıtıcı bulunan kapalı bir ortamda birden fazla kişide aynı anda baş ağrısı ve baş dönmesi görülmesi önemli bir uyarı işareti.
Zehirlenme Şüphesinde Ne Yapılmalı?
- Ortamdaki kişileri hemen temiz havaya çıkarın ya da pencereleri açarak ortamı havalandırın.
- Vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.
- Doğal gaz kokusu alırsanız İGDAŞ’ın 7 gün 24 saat hizmet veren 187 Doğal Gaz Acil hattını arayın.
Soba, Kombi ve Şofbende Alınması Gereken Önlemler
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün de paylaştığı önlemler şöyle:
- Yakıtlı cihazların bulunduğu yerlerdeki havalandırma menfezlerini asla kapatmayın.
- Soba, kombi, şofben ve fırınlarınızın bakımını her yıl yaptırın.
- Lodos gibi kuvvetli güneybatı rüzgârlarında bacalı ısıtıcıları kullanmayın ya da ısıtıcının yandığı odada uyumayın.
- Sobanın tamamen söndüğünden emin olmadan odadan ayrılmayın.
- Bacaları her yıl temizletin; yıpranmış ya da hasarlı boru kullanmayın.
- Aspiratör ile kombi ya da şofbeni aynı bacaya bağlamayın; banyoya bacalı şofben koymayın.
- Baca borularını bacaya mümkün olduğunca düz bağlayın, bacanın içine fazla sokmayın.
- Mümkünse yakıtlı ısıtıcı bulunan yerlerde karbonmonoksit dedektörü kullanın.
Bu kış doğal gaz faturalarını ilgilendiren İstanbul’daki doğal gaz kullanım limitini ve soğuk havalarda sağlık için önerilen grip aşısıyla ilgili bilgileri de aktarmıştık. Güncel önlemler Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün sayfasında yer alıyor.
Kaynaklar: Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Karbonmonoksit Zehirlenmesi; İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, Karbonmonoksit Zehirlenmesi (15 Ocak 2026); İGDAŞ, 187 Doğal Gaz Acil (erişim 7 Kasım 2026).
