Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi?

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.2020 yılında ABD Başkanı Donald Trump’ın öncülüğünde imzalanan ve dünya siyasetinde büyük yankı uyandıran İbrahim Anlaşmaları (Abraham Accords), Ortadoğu’da yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirildi. Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan gibi ülkelerin İsrail ile diplomatik ilişkiler kurmasını sağlayan anlaşmalar, Washington tarafından “barış hamlesi” olarak tanıtıldı.

Ancak anlaşmaların arka planına bakıldığında sadece barış hedefinin değil, çok daha geniş stratejik hesapların bulunduğu görülmektedir.

Bu noktada birçok siyasi gözlemci şu soruyu sormaya başladı:

Türkiye’nin de ilerleyen süreçte bu anlaşmalara dahil edilmesi planlanıyor muydu?

İBRAHİM ANLAŞMALARI NEDEN YAPILDI?

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.Resmi açıklamalara göre amaç, İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki tarihi anlaşmazlıkları sona erdirmek ve bölgede ekonomik iş birliğini artırmaktı.

Ancak jeopolitik açıdan değerlendirildiğinde anlaşmaların birkaç temel hedefe hizmet ettiği görülmektedir:

İran’a Karşı Bölgesel Blok Oluşturmak

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.ABD’nin uzun yıllardır Ortadoğu’daki en önemli hedeflerinden biri İran’ın bölgesel etkisini sınırlandırmaktır.

İsrail ile Körfez ülkeleri arasında kurulan yakınlaşma;

• Ortak güvenlik mekanizmaları oluşturulmasını,
• İstihbarat paylaşımını,
• Askeri iş birliğini,
• İran’a karşı ortak cephe kurulmasını

kolaylaştırmıştır.

Bu nedenle birçok uzman İbrahim Anlaşmalarını sadece bir barış anlaşması değil, aynı zamanda İran’a karşı oluşturulan stratejik ittifak olarak değerlendirmektedir.

ABD’nin Bölgedeki Maliyetlerini Azaltmak

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.Washington uzun yıllar boyunca Ortadoğu’da doğrudan askeri varlık bulundurmak zorunda kaldı.

Trump yönetimi ise ABD’nin yükünü azaltacak yeni bir sistem oluşturmayı hedefliyordu.

Bu sistemde;

• İsrail,
• Körfez ülkeleri,
• Mısır,
• Suudi Arabistan gibi aktörler

ABD’nin bölgedeki çıkarlarını daha düşük maliyetle koruyabilecekti.

İsrail’in Bölgesel Meşruiyetini Güçlendirmek

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.İsrail’in kuruluşundan itibaren karşılaştığı en büyük sorunlardan biri bölgesel yalnızlıktı.

İbrahim Anlaşmaları sayesinde İsrail ilk kez birçok Arap ülkesiyle resmi diplomatik ilişki kurdu.

Bu durum İsrail’in hem ekonomik hem de siyasi açıdan güçlenmesini sağladı.

Türkiye Neden Önemliydi?

Türkiye, Ortadoğu’da sıradan bir ülke değildir.

• NATO üyesidir.
• Bölgenin en büyük ordularından birine sahiptir.
• Avrupa ile Asya arasında stratejik konumdadır.
• Enerji koridorlarının merkezindedir.
• Karadeniz, Akdeniz ve Ortadoğu üzerinde etkilidir.

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.Bu nedenle Türkiye’nin olası bir normalleşme sürecine dahil edilmesi, İbrahim Anlaşmalarının etkisini katlayabilecek bir gelişme olarak görülüyordu.

Trump Türkiye’yi de Dahil Etmek İstemiş Olabilir mi?

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.Bu konuda kesinleşmiş resmi bir plan kamuoyuna açıklanmış değildir.

Ancak siyasi analizler bazı olası nedenlere işaret etmektedir.

Bölgesel Güç Dengesini Tamamlamak

Türkiye’nin katılımı halinde;

• Doğu Akdeniz enerji projeleri,
• Ticaret koridorları,
• Güvenlik iş birlikleri,
• Bölgesel diplomatik ağlar

çok daha güçlü hale gelebilirdi.

Enerji Koridorları

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.Ortadoğu gazının Avrupa’ya taşınmasında Türkiye doğal bir köprü konumundadır.

ABD açısından Türkiye’nin dahil olduğu bir enerji sistemi;

• Rusya bağımlılığını azaltabilir,
• Avrupa’nın enerji güvenliğini artırabilir,
• Bölgesel ekonomik entegrasyonu güçlendirebilirdi.

NATO Faktörü

Türkiye’nin NATO üyeliği nedeniyle Batı ittifakı içerisindeki rolü oldukça büyüktür.

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.Bu nedenle Washington açısından Ankara’nın bölgesel projelere dahil edilmesi stratejik avantaj sağlayabilirdi.

Türkiye Açısından Tartışmalı Noktalar

Türkiye’nin böyle bir anlaşmaya katılması halinde kamuoyunda çeşitli tartışmalar yaşanabileceği açıktır.

Özellikle;

• Filistin meselesi,
• Kudüs’ün statüsü,
• Gazze politikaları,
• İsrail-Filistin çatışması

Türk kamuoyunda oldukça hassas konular arasında yer almaktadır.

Bu nedenle olası bir katılım sürecinin yalnızca diplomatik değil aynı zamanda siyasi ve toplumsal boyutları da bulunacaktır.

Sonuç

Arap Ülkeleri İmzaladı, Sıra Türkiye’de miydi? Trump’ın İbrahim Anlaşması Planı.Donald Trump döneminde ortaya çıkan İbrahim Anlaşmaları, yalnızca İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasındaki normalleşme süreci olarak görülmemektedir. Birçok uzman bu girişimi, Ortadoğu’nun siyasi haritasını yeniden şekillendirme çabası olarak değerlendirmektedir.

Türkiye’nin bu sürece dahil edilmesinin istenip istenmediğine dair kesin ve resmi bir kanıt bulunmasa da, Ankara’nın jeopolitik konumu, askeri kapasitesi ve enerji koridorlarındaki rolü düşünüldüğünde, ABD’nin uzun vadeli bölgesel planlarında Türkiye’nin önemli bir aktör olarak değerlendirildiği açıktır.

Önümüzdeki yıllarda Ortadoğu’da yaşanacak gelişmeler, İbrahim Anlaşmalarının kalıcı bir düzen mi yoksa geçici bir diplomatik girişim mi olduğunu daha net ortaya koyacaktır.