NECATİ YILDIRIM
Yeni Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği yürürlüğe girdi. Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı peynir tebliği, 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Tebliğ; beyaz peynirden kaşara, tulumdan eritme peynirine kadar piyasadaki tüm peynirlerin üretim, etiketleme, taşıma ve satış kurallarını yeniden düzenliyor. 2015’ten bu yana uygulanan eski peynir tebliği yürürlükten kaldırıldı.
Peynir Tebliği Neleri Kapsıyor?
Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (No: 2026/24), doğrudan tüketime sunulan peynirlerle başka ürünlerde hammadde olarak kullanılan peynirlerin tümünü kapsıyor. Tebliğde beyaz peynir, kaşar, tulum, çökelek, lor gibi peyniraltı suyu peynirleri, taze peynir ve eritme peyniri ayrı ayrı tanımlanıyor. Peynirler sertliklerine, olgunlaşma durumlarına ve yağ oranlarına göre tebliğ eklerindeki tablolara göre sınıflandırılıyor.
Etikette Hangi İbareler Yasak?
Tüketiciyi en çok ilgilendiren düzenleme etiketlerde. Tebliğin 17. maddesine göre:
- Yasak ibareler: Peynir etiketlerinde “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir”, “çiftlik peyniri” gibi ibarelere ve nitelemelere yer verilemeyecek.
- Süt türü: Farklı hayvan sütleri karıştırılmışsa kullanılan türler, ürün adının yanında “koyun, keçi ve inek sütlerinden üretilmiştir” gibi bir ifadeyle ve en çok kullanılandan en aza doğru sıralanarak yazılacak. Bu ürünlerin etiketinde inek, koyun, keçi gibi hayvan görselleri kullanılamayacak.
- Üretim tarihi: Olgunlaştırılarak satılan peynirlerin etiketinde son tüketim tarihinin yanında gün/ay/yıl olarak üretim tarihi de yer alacak; olgunlaştırma süresi “üretim tarihinden itibaren en az … gün olgunlaştırılarak piyasaya arz edilmiştir” şeklinde belirtilecek.
- Çiğ süt uyarısı: Pastörizasyona eşdeğer ısıl işlem görmemiş sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirlerde “çiğ sütten üretilmiştir” ibaresi, ürün adıyla aynı yüzde ve küçük harf yüksekliği en az 3 milimetre olan karakterlerle yazılacak.
- Eski kaşar: “Eski” ibaresi yalnızca en az 120 gün olgunlaştırılan kaşar peynirlerinde kullanılabilecek.
Peynire Neler Katılamaz?
Tebliğe göre peynir üretiminde süt proteini dışındaki proteinler, nişasta ve nişasta bazlı ürünler, jelatin, soya ve soya ürünleri, süt yağı dışındaki hayvansal yağlar ve bitkisel yağlar kullanılamıyor. Tek istisna çeşnili taze peynirler: Bu ürünlerde stabilizör amacıyla nişasta kullanılabiliyor. Peynirlerde süt ve süt ürünü aroması veren aroma vericiler de kullanılamayacak.
Çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla yüzde 6, çeşnili taze peynirlerde ise en fazla yüzde 15 olabilecek. Şeker eklenen çeşnili taze peynirlerin etiketinin temel görüş alanında “% … ilave şeker içerir” ibaresi zorunlu olacak. Fındık, fıstık, ceviz gibi çeşniler tane ya da parça halinde kullanılacak; ezme veya püre olarak katılamayacak.
Satış ve Saklama Kuralları
Çiğ sütten ya da termizasyon uygulanan sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler taze olarak satılamayacak; bu peynirlerin en az dört ay olgunlaştırıldıktan sonra piyasaya çıkması gerekiyor. Eritme peyniri dökme olarak, teleme ise doğrudan son tüketiciye satılamayacak. Peynir ve telemelerin depolama, taşıma ve satış sürecinde 10 derecenin altında tutulması zorunlu. Onaylı işletmelerde rendelenen ya da ufalanan farklı peynirler de birbirine karıştırılarak satılamayacak.
Uyum Süresi 30 Nisan 2027’ye Kadar
Tebliğ yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. Ancak tebliğden önce faaliyet gösteren üreticilere 30 Nisan 2027’ye kadar uyum süresi tanındı; bu tarihe kadar eski tebliğin hükümleri uygulanacak. Bu tarihten önce piyasaya sürülen peynirler raf ömrü sonuna kadar satışta kalabilecek. Dilimlenebilir eritme peynirleri ise bu istisnadan yararlanamayacak: 30 Nisan 2027’den sonra tebliğe uygun olmayan dilimlenebilir eritme peynirleri piyasada bulunamayacak. Kurallara aykırı davrananlara 5996 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırım uygulanacak.
Tebliğin tam metnine ve eklerine 10 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete üzerinden ulaşılabiliyor. Resmî Gazete’de yayımlanan diğer düzenlemeler için yeniden değerleme oranı haberimize, güncel gelişmeler için Gündem kategorimize bakabilirsiniz.
Mehmet İnce Kalem
