NECATİ YILDIRIM
Osmanlı Devleti, 1299’dan 1922’ye kadar yaklaşık 623 yıl ayakta kaldı. Bu süre boyunca Osmanlı padişahları arasında toplam 36 isim tahta çıktı.
Devletin kurucusu Osman Gazi, son padişahı ise VI. Mehmed Vahdeddin oldu. Böylece hanedan, altı asrı aşan bir süre boyunca kesintisiz biçimde hüküm sürdü. Sonunda TBMM, 1 Kasım 1922’de aldığı kararla saltanatı kaldırdı.
Osmanlı Padişahları Listesi
Kuruluş Dönemi (1299-1453)
İlk olarak Osman Gazi (1299-1326) devleti kurdu. Ardından Orhan Gazi (1326-1362), I. Murad (1362-1389) ve Yıldırım Bayezid (1389-1402) tahta çıktı.
Ankara Savaşı’ndan sonra ise Fetret Devri başladı. Bu dönemin sonunda I. Mehmed Çelebi (1413-1421) birliği sağladı. Daha sonra II. Murad (1421-1444, 1446-1451) iki kez tahta geçti.
Yükseliş Dönemi (1451-1566)
Bu dönemde Fatih Sultan Mehmed (1444-1446, 1451-1481) İstanbul’u fethetti. Onun ardından II. Bayezid (1481-1512) ve Yavuz Sultan Selim (1512-1520) tahta çıktı.
Ardından Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566), devleti en geniş sınırlarından birine ulaştırdı.
16. ve 17. Yüzyıl
Kanuni’den sonra II. Selim (1566-1574), III. Murad (1574-1595), III. Mehmed (1595-1603) ve I. Ahmed (1603-1617) padişah oldu.
Sonrasında I. Mustafa (1617-1618, 1622-1623) iki kez tahta geçti. Bu arada Genç Osman (1618-1622) kısa bir süre hüküm sürdü. Daha sonra IV. Murad (1623-1640) ve İbrahim (1640-1648) tahta çıktı.
Ayrıca Avcı Mehmed (1648-1687), uzun bir saltanat sürdü. Onu II. Süleyman (1687-1691), II. Ahmed (1691-1695) ve II. Mustafa (1695-1703) izledi.
18. Yüzyıl
Bu yüzyılda önce III. Ahmed (1703-1730) ve I. Mahmud (1730-1754) tahta çıktı. Ardından III. Osman (1754-1757), III. Mustafa (1757-1774) ve I. Abdülhamid (1774-1789) padişah oldu.
Son olarak III. Selim (1789-1807), Nizam-ı Cedid adlı reform hareketini başlattı.
19. ve 20. Yüzyıl
Bu dönemde IV. Mustafa (1807-1808) kısa bir süre tahtta kaldı. Ardından II. Mahmud (1808-1839), Abdülmecid (1839-1861) ve Abdülaziz (1861-1876) padişah oldu.
Sonra V. Murad (1876) yalnızca birkaç ay tahtta kaldı. Daha sonra II. Abdülhamid (1876-1909), V. Mehmed Reşad (1909-1918) ve son padişah VI. Mehmed Vahdeddin (1918-1922) tahta çıktı.
Dönemlere Göre Osmanlı Padişahları
Öte yandan tarihçiler, Osmanlı tarihini genellikle kuruluş, yükselme, duraklama, gerileme ve dağılma dönemlerine ayırıyor. Ancak son yıllarda bu kalıplaşmış ayrım yerine daha ayrıntılı dönemlendirmeler de tercih ediliyor.
Nitekim Ankara Savaşı’nın ardından 1402-1413 arasında devlet, “Fetret Devri” adı verilen bir taht kavgası yaşadı. Bu dönemde ise I. Bayezid’in oğulları arasında mücadele sürdü.
En Uzun ve En Kısa Saltanatlar
Bu arada Kanuni Sultan Süleyman, 46 yıllık saltanatıyla en uzun süre tahtta kalan padişah oldu. Buna karşılık V. Murad’ın saltanatı yalnızca 93 gün sürdü.
Ayrıca II. Mehmed, II. Murad ve I. Mustafa, tahta iki kez çıkan padişahlar arasında yer aldı. Dolayısıyla bu padişahların saltanatı iki ayrı dönemi kapsıyor.
Saltanatın Sonu
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Osmanlı Devleti ağır bir yenilgi yaşadı. Bunun üzerine Anadolu’da Mustafa Kemal Paşa önderliğinde Millî Mücadele başladı.
Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından sonra ise TBMM, saltanatı kaldırdı. Böylece son padişah VI. Mehmed Vahdeddin, Kasım 1922’de bir İngiliz gemisiyle İstanbul’u terk etti. Ardından TBMM, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’i ilan etti.
Son olarak TBMM, halifeliği de 3 Mart 1924’te kaldırdı. Bu tarihten sonra Osmanlı hanedanının üyeleri bir süre yurt dışında yaşamak zorunda kaldı.
İlgili: Fatih Sultan Mehmet kimdir? · Büyük Selçuklu ve Malazgirt.
Kaynaklar: Türk Tarih Kurumu; TDV İslâm Ansiklopedisi.
