
Hera görevi, gezegen savunması çalışmalarında yeni bir aşamaya giriyor. Avrupa Uzay Ajansı (ESA), 19 Kasım’da yaptığı duyuruda Hera aracının Dimorphos asteroitine ait ilk yakın görüntülerinin 25 Kasım Çarşamba günü canlı yayında paylaşılacağını açıkladı. Bu görüntüler, NASA’nın DART aracının 2022’de çarptığı asteroitin çarpışmadan sonraki ilk yakın çekimleri olacak.
ESA’nın duyurusuna göre yayın, Orta Avrupa saatiyle 19.45-20.30 (Türkiye saatiyle 21.45-22.30) arasında ESA WebTV ve ESA’nın YouTube kanalında izlenebilecek. Etkinlik Berlin’deki Doğa Tarihi Müzesi’nin (Museum für Naturkunde) dinozor salonunda yapılacak. Ajans bu seçimle, yaklaşık 66 milyon yıl önce dinozorların sonunu getiren asteroit çarpmasını hatırlatıyor. Yayına görev yöneticisi Ian Carnelli, baş araştırmacı Patrick Michel ve görev bilimcisi Michael Kueppers katılacak.
Hera Görevi Neyi Araştırıyor?
Hera görevi, ESA’nın Uzay Güvenliği programı kapsamındaki ilk çalışma ve ajansın ilk gezegen savunma misyonu. Araç, AIDA adlı uluslararası iş birliğinin ikinci ayağını oluşturuyor. İlk ayakta NASA’nın DART aracı, 26 Eylül 2022’de yaklaşık yarım tonluk kütlesiyle Dimorphos’a saniyede 6,1 kilometre hızla çarptı.
ESA’nın basın kitine göre çarpışma, Dimorphos’un büyük asteroit Didymos çevresindeki 11 saat 55 dakikalık yörünge süresini yaklaşık 33 dakika kısalttı. Böylece Dimorphos, yörüngesi insan eliyle ölçülebilir biçimde değiştirilen ilk Güneş Sistemi cismi oldu. Çarpmanın ardından 10 bin kilometreyi aşan bir enkaz bulutu oluştu ve 37 kaya parçasının asteroitten uzaklaştığı görüldü.
Hera görevi bu noktada bir tür “olay yeri incelemesi” yapacak. Yanıt aranan sorular şunlar:
- Dimorphos’un kütlesi ne kadar ve iç yapısı nasıl?
- Çarpışma bir krater mi bıraktı, yoksa asteroiti bütünüyle mi yeniden şekillendirdi?
- Çarpmanın momentum aktarımındaki verimi ne oldu?
- Yeni yörüngenin ayrıntıları neler? Dünya’dan yapılan ölçümlerde yüzde 10’luk belirsizlik bulunuyor.
Amaç, “kinetik çarpma” adı verilen saptırma yöntemini iyi anlaşılan ve gerektiğinde tekrarlanabilen bir tekniğe dönüştürmek.
İlk Yakın Görüntü 60 Kilometreden
ESA, 5 Kasım’da Hera görevi kapsamında Didymos sisteminin ilk yakın görüntüsünü yayımladı. Aracın Asteroit Çerçeveleme Kamerası ile 60 kilometre uzaktan çekilen karede Dimorphos büyük ölçüde gölgede kalırken Didymos net biçimde görülüyor. Görüntüde Didymos’un ekvatorundaki sırt, çok sayıda kaya ve krater dikkat çekiyor. Görev bilimcisi Kueppers, bazı izlerin Dimorphos’tan yaklaşık 1 kilometre yol alarak Didymos’a ulaşan çarpma malzemesinden kaynaklanmış olabileceğini belirtti. Hera o tarihte Dünya’dan yaklaşık 196,8 milyon kilometre uzaktaydı.
Didymos ve Dimorphos Sayılarla
| Gösterge | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Didymos çapı | Yaklaşık 780 m | ESA |
| Didymos dönüş süresi | 2,26 saat | ESA basın kiti |
| Dimorphos çapı | Yaklaşık 151 m | ESA |
| Dimorphos yörünge süresi (çarpma sonrası) | Yaklaşık 11 saat 22 dakika | ESA basın kiti |
| Didymos’ta kütleçekim | Dünya’dakinden 40 bin kat zayıf | ESA basın kiti |
| Dimorphos’ta kütleçekim | Dünya’dakinden 200 bin kat zayıf | ESA basın kiti |
| Görev maliyeti | 350 milyon avro | ESA basın kiti |
ESA, bu asteroit çiftinin Dünya için tehdit oluşturmadığını vurguluyor. Çift, 2022’deki yakın geçişinde Dünya’ya en fazla 11 milyon kilometre yaklaştı. Basın kitine göre Hera görevi için 18 ESA üyesi ülkeden yaklaşık 100 şirket ve kurum çalıştı.
Hera Görevinde Sırada Ne Var?
Hera, 7 Ekim 2024’te Florida’daki Cape Canaveral’dan Falcon 9 roketiyle fırlatıldı. 12 Mart 2025’te Mars’ın yakınından geçerek rotasını düzeltti ve Mars’ın uydusu Deimos’u görüntüledi. Şubat 2026’daki ikinci derin uzay manevrası ve Ekim 2026’daki frenleme manevralarıyla hedefine ulaştı. Basın kitine göre Didymos’taki çalışma şu aşamalardan oluşacak:
- İlk karakterizasyon (6 hafta): Asteroitlerden 20-30 kilometre uzakta şekil, kütle ve ısıl özelliklerin ölçülmesi.
- Ayrıntılı karakterizasyon (4 hafta): 8-10 kilometreye yaklaşılarak metre ölçeğinde haritalama.
- Küp uyduların bırakılması (4 hafta): Juventas ve Milani adlı iki küp uydunun 2027 başında serbest bırakılması.
- Yakın gözlem (6 hafta): DART’ın çarptığı bölge dahil 12 yakın geçiş.
- Deneysel aşama (6 hafta): Aracın, yapay zekâ ve otonom yazılımların denendiği bir uzay laboratuvarına dönüşmesi.
Juventas, uzayda uçan en küçük radar aletiyle bir asteroitin içini ilk kez inceleyecek ve görevin sonunda Dimorphos’a inerek yüzeydeki kütleçekimini ölçecek. Milani ise asteroitlerin mineral yapısını ve çevresindeki tozu araştıracak.
Sonuç: Gezegen Savunması İçin Kritik Veri
ESA’ya göre Dünya’nın yakınında Dimorphos boyutunda 30 bine kadar asteroit bulunuyor ve bunların çoğu henüz keşfedilmedi. Şok dalgası 2013’te Rusya’da altı şehre ulaşan Çelyabinsk hava patlamasına ise yalnızca 20 metrelik bir asteroit yol açmıştı. Hera görevinden elde edilecek veriler, DART’ın çarpma modellerini doğrulayarak bu yöntemin başka senaryolarda uygulanmasının önünü açacak. ESA, Hera’nın altyapısına dayanan Ramses aracını da 2028 baharında fırlatmayı planlıyor. Ramses, 13 Nisan 2029’da Dünya’nın 32 bin kilometreden daha yakınından geçecek Apophis asteroitine eşlik edecek. ESA’nın Merkür görevi için BepiColombo haberimize, gökyüzü olayları için Leonid meteor yağmuru haberimize bakabilirsiniz. Diğer haberler Bilim & Teknoloji kategorimizde yer alıyor.
Kaynaklar: ESA, “Watch live: Hera’s first images of post-impact asteroid Dimorphos”, 19 Kasım 2026; ESA, “Hera’s first close-up view of Didymos asteroids”, 5 Kasım 2026; ESA, Hera basın kiti, Kasım 2026 (erişim 19 Kasım 2026).








