Mehmet İnce Kalem
Köşe Yazısı — Mehmet İnce Kalem. Yazıdaki görüşler yazarına aittir.
Engelli emekliliği, 15 Ocak 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan 7538 sayılı Kanun’la köklü biçimde değişti. Yıllarca çalışıp prim ödeyen, emekliliğe günler kala olan binlerce engelli yurttaş, bir gecede yeni koşullarla karşı karşıya kaldı. Bana göre bu düzenleme geri alınmalı, en azından kazanılmış haklar korunmalıdır.
Engelli Emekliliğinde Ne Değişti?
Eski uygulamada, engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanan sigortalılar, belirli sigortalılık süresi ve prim gününü doldurduklarında yaş şartı aranmadan emekli olabiliyordu. 7538 sayılı Kanun bu yolu kapattı.
Yeni sistemde emeklilik, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sağlık kurullarının belirlediği çalışma gücü kaybı oranına bağlandı. Yani engelli bir çalışanın elindeki vergi indirimi belgesi artık emeklilik için yeterli değil; SGK’nın ayrıca “çalışma gücünü kaybettiğine” karar vermesi gerekiyor.
Neden Geri Alınmalı?
- Kazanılmış haklar: Engelliler, yıllarca bir emeklilik planına göre çalıştı. Kurallar oyun bitmek üzereyken değiştirildi.
- Hukuki belirsizlik: Düzenleme için Şubat 2025’te Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açıldı. Haberlere göre dosya, Ağustos 2026 itibarıyla hâlâ karar bekliyordu.
- Sosyal devlet ilkesi: Engellilerin daha erken emekliliği bir ayrıcalık değil; ağır koşullarda çalışmanın bedelini dengeleyen bir haktır.
- Uluslararası yükümlülük: Türkiye’nin taraf olduğu BM Engelli Hakları Sözleşmesi, engellilerin sosyal güvenlik haklarının korunmasını öngörüyor. Engelli derneklerinden Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED) de konuyu BM Engelli Hakları Komitesi’ne taşıdı.
Engelli Emekliliği İçin Ne Yapılmalı?
İlk adım, 15 Ocak 2025 tarihinde eski koşullara göre emeklilik hakkını kazanmış ya da kazanmak üzere olan herkesin eski mevzuattan yararlanmasını sağlayacak bir geçiş düzenlemesidir. Bu talep Meclis’e soru önergesiyle de taşındı.
İkinci adım, Anayasa Mahkemesi’nin bekleyen davayı bir an önce karara bağlamasıdır. Yasama ise mahkemeyi beklemeden engelli örgütlerinin görüşünü alarak adil bir düzenleme yapabilir.
Engelli haklarına ilişkin mevzuatın tamamı için 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun metnine bakılabilir. Emeklilik başvurusu ve sağlık kurulu süreci için ise SGK’ya danışmak gerekiyor.
Son Söz
Engelli emekliliği bir lütuf değil, eşit yurttaşlığın gereğidir. Bir toplumun gelişmişliği, en kırılgan üyelerine nasıl davrandığıyla ölçülür. 7538 sayılı Kanun’un engellileri mağdur eden hükmü geri alınmalı, kazanılmış haklar iade edilmelidir. Emekli ve çalışan haklarına ilişkin diğer yazılarımız için emekliler ve ekonomi değerlendirmemize göz atabilirsiniz.
Kaynaklar: 7538 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 15 Ocak 2025); Anayasa Mahkemesi’ndeki iptal davasına ilişkin Cumhuriyet, Yaşadıkça ve haberler.com haberleri; 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun.
NECATİ YILDIRIM
