İklim Değişikliği ve Sağlık: Bakanlık 2026-2030 Eylem Planını COP31’de Açıkladı

Sağlık Bakanlığı, iklim değişikliği ve sağlık alanındaki yeni yol haritası olan 2026-2030 İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı’nı Antalya’daki COP31’de duyurdu. Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, 9 Kasım’daki COP31 Sağlık Günü basın toplantısında aşırı sıcaklar, güvenli içme suyu ve hava kirliliğine karşı yürütülen çalışmaları anlattı.

İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı Neyi Hedefliyor?

Bakanlığın açıklamasına göre Türkiye, iklimin sağlık üzerindeki etkilerini ilk kez 2015’te yayımlanan ulusal programla sistemli biçimde ele aldı. Yeni eylem planı bu birikimi 2026-2030 dönemi için geliştiriyor. Bakan Memişoğlu, amaçlarının tehlikenin nerede büyüdüğünü ve kimleri daha çok etkileyeceğini zamanında görüp harekete geçmek olduğunu söyledi.

Açıklamada öne çıkan başlıklar şunlar:

• Güvenli su: İçme ve kullanma sularından her yıl yaklaşık 175 bin numune alınarak izleme yapılıyor.
• Aşırı sıcaklar: Hazırlanan sıcak hava sağlık eylem planıyla meteorolojik uyarıların yerelde koruyucu sağlık önlemlerine dönüştürülmesi amaçlanıyor.
• Hava kalitesi: Hava kalitesi, meteoroloji ve sağlık verilerini birlikte değerlendiren dijital altyapı geliştiriliyor.
• Yeşil hastane: Enerjiyi ve suyu verimli kullanan, atığını azaltan hastane yaklaşımı yaygınlaştırılıyor.

Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi (AIR) Nedir?

Bakan Memişoğlu, Türkiye’nin COP31 kapsamında “Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi (AIR)” önerdiğini açıkladı. Girişimle ülkelerin bilgi ve tecrübelerinin kalıcı bir iş birliğine dönüştürülmesi hedefleniyor. Memişoğlu, “Bir ülkede geliştirilen başarılı bir çözüm başka bir ülkede hayat kurtarabilsin istiyoruz.” dedi. Bakan ayrıca Belém Sağlık Eylem Planı’yla ortaya konan birikimin daha ileri taşınması ve sağlığın iklim politikalarının merkezine alınması gerektiğini vurguladı.

DSÖ’ye Göre İklim Değişikliği ve Sağlık Arasındaki Bağ

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) bilgi notuna göre dünyada 3,6 milyar kişi iklim değişikliğine karşı çok hassas bölgelerde yaşıyor. DSÖ, 2030-2050 yılları arasında iklim değişikliğinin yalnızca yetersiz beslenme, sıtma, ishal ve sıcak stresi yoluyla yılda yaklaşık 250 bin ek ölüme yol açmasını bekliyor. Sağlığa doğrudan zararın maliyetinin ise 2030’a kadar yılda 2-4 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

DSÖ’ye göre sıcak hava dalgaları, seller ve kuraklık; gıda, su ve vektörle bulaşan hastalıkların yanı sıra ruh sağlığı sorunlarını da artırıyor. Bu riskler en çok çocukları, yaşlıları, kadınları, yoksul toplulukları ve kronik hastalığı olanları etkiliyor.

Ataşehir ve İstanbul İçin Ne Anlama Geliyor?

İklim değişikliği ve sağlık ilişkisi büyük şehirlerde daha belirgin. İstanbul gibi kalabalık şehirlerde aşırı sıcak günler ve hava kirliliği, özellikle yaşlılar ve kronik hastalar için risk oluşturuyor. Eylem planındaki sıcak hava uyarılarının yerel önlemlere dönüşmesi, ilçe sağlık müdürlükleri ve belediyelerin uygulamasıyla anlam kazanacak. DSÖ de ulaşım, gıda ve enerjide daha temiz tercihlerin özellikle hava kirliliğini azaltarak sağlığa büyük kazanç sağlayacağını belirtiyor.

COP31’in programı ve gündemi için COP31 Antalya haberimize, kış aylarındaki bir başka sağlık riski için karbonmonoksit zehirlenmesi rehberimize göz atabilirsiniz. Diğer haberler Sağlık & Yaşam kategorimizde.

Kaynaklar: T.C. Sağlık Bakanlığı, “Sağlık Bakanı Memişoğlu COP31 Basın Toplantısında Konuştu” (9 Kasım 2026); Dünya Sağlık Örgütü, Climate change and health (erişim 10 Kasım 2026).