Diyaliz Merkezleri Yönetmeliği Yenilendi: Hastalara Böbrek Nakli Bilgilendirmesi Zorunlu Oldu

Sağlık Bakanlığının hazırladığı yeni diyaliz merkezleri yönetmeliği yürürlüğe girdi. 13 Kasım 2026 tarihli ve 33429 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik, böbrek yetmezliği olan hastalara hemodiyaliz ve periton diyalizi uygulayan merkez ve ünitelerin kuruluşundan denetimine kadar tüm kuralları yeniden belirliyor. 1 Mart 2019’dan bu yana uygulanan eski yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Diyaliz Merkezleri Yönetmeliği Kimleri Kapsıyor?

Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik; üniversiteler, kamu kurumları ve özel kişi ya da şirketler tarafından açılan diyaliz merkezlerini, hastanelerdeki diyaliz ünitelerini, buralarda çalışan personeli ve diyaliz hizmetiyle ilgili tüm faaliyetleri kapsıyor. Yönetmeliğe göre ünite, kamu hastaneleri ve nefroloji uzmanı bulunan üniversite hastanelerinde yedek cihaz hariç en fazla on cihazlık diyaliz birimini ifade ediyor.

Hastalar İçin Öne Çıkan Kurallar

• Böbrek nakli bilgilendirmesi: Kronik diyalize başlayan hasta, en geç üç ay içinde böbrek nakli konusunda ayrıntılı bilgi almak üzere en yakın kamu böbrek nakli merkezine gönderilecek. Nakil süreci, uygunluk şartları, canlı ve kadavradan nakil seçenekleri ile yarar ve riskler sözlü ve yazılı olarak anlatılacak; imzalı form Bakanlığın dijital kayıt sistemine yüklenecek. Yönetmelikten önce tanı almış hastalar için bu işlem bir yıl içinde yapılacak.
• Aylık muayene: Diyaliz tedavisi gören her hasta ayda en az bir kez nefroloji uzmanı ya da sertifikalı uzman hekim tarafından muayene edilecek ve diyaliz reçetesi yazılacak. Hasta isterse aylık muayenesini tedavi gördüğü merkez dışında da yaptırabilecek.
• Rapor içeriği: Hemodiyaliz raporunda hastanın hangi süreyle ve haftada kaç kez diyalize gireceği yazılacak. Periton diyalizi uygulanmayacaksa bunun gerekçesi de raporda belirtilecek.
• Çocuk hastalar: Bir merkezde 18 yaşından küçük diyaliz hastası sayısı ondan fazlaysa bu hastaları çocuk nefroloji uzmanı ya da sertifikalı çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı, bunlar yoksa çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı değerlendirecek.

Ev Hemodiyalizi ve Uzun Süreli Diyaliz

İl sağlık müdürlüğünden izin alan merkezler, hastanın talebi ve yazılı onayıyla evde hemodiyaliz uygulayabilecek; bu uygulamada her hastaya bir cihaz ayrılacak. Merkezde uzun süreli hemodiyaliz izni alan merkezler ise yine hastanın talebi ve onayıyla, en az yedi saat sürecek uzun seanslar yapabilecek. Her iki uygulamanın ayrıntıları Bakanlıkça belirlenecek.

Cihaz, Bina ve Su Denetimi

Yeni diyaliz merkezleri yönetmeliği, merkezlerin fiziki ve teknik şartlarını da ayrıntılı biçimde düzenliyor. İkinci el diyaliz cihazı alınabilmesi için cihazın on yaşını geçmemiş olması gerekiyor. Diyaliz tedavi salonları bina bodrum katında bulunamayacak. Diyaliz sıvısının hazırlanmasında kullanılan suyun Avrupa Farmakopesi’ndeki kimyasal ve bakteriyolojik sınırlara uygun arıtılmış su olması zorunlu. Tekrarlanan tahlillerde bakteriyolojik açıdan uygunsuz su kullandığı belirlenen merkezin faaliyeti, uygun sonuç alınana kadar durdurulacak; endotoksin açısından uygunsuzluk tespit edilen merkeze bir ay süre verilecek.

Merkezlerin hekimlere, kurumlara ya da üçüncü kişilere maddi çıkar sağlayarak veya etik dışı yollarla kendilerine hasta yönlendirmesi de yasaklandı. Her tedavi seansında elli hastaya kadar en az bir, elliden fazla hastada en az iki sertifikalı hekim bulunması gerekiyor.

Yeni Merkez Açma Kuralları

Yeni açılacak bir merkezin başlangıçtaki cihaz sayısı 15’ten az, 25’ten fazla olamayacak. Mevcut merkezler bir defada en fazla beş cihaz ekleyebilecek ve toplam cihaz sayısı 80’i aşamayacak. Bakanlığın bölge için hesapladığı hedef doluluk oranı beşin altındaysa yeni merkez açılmasına izin verilmeyecek. Periton diyalizi uygulamaları ise planlamadan muaf tutuldu.

Mevcut Merkezler Ne Olacak?

Diyaliz merkezleri yönetmeliği yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. Daha önce ruhsat almış merkezler mevcut halleriyle çalışmaya devam edecek. Yönetmelikten önce tanı almış hastaların raporlarında periton diyalizinin uygulanmama gerekçesi aranmayacak. Ev hemodiyalizi ve periton diyaliziyle ilgili konularda yeni yönetmeliğin hükümleri, 1 Haziran 2026 ile yayım tarihi arasındaki döneme de uygulanacak.

Yönetmeliğin tam metni 13 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yer alıyor. Sağlıkla ilgili diğer haberler için Sağlık & Yaşam kategorimize, Türkiye gündemi için Türkiye kategorimize bakabilirsiniz.

Kaynaklar: Sağlık Bakanlığı, Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 13 Kasım 2026, Sayı 33429.