
Diş Hekimleri Günü bugün, 22 Kasım’da kutlanıyor. Sağlık Bakanlığı, ağız ve diş sağlığı konusunda toplumsal farkındalık oluşturmak ve diş hekimlerini anmak amacıyla 22 Kasım’ı Diş Hekimleri Günü, bu tarihi içine alan haftayı da Toplum Ağız ve Diş Sağlığı Haftası olarak kutluyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre ağız ve diş hastalıkları dünyada yaklaşık 3,7 milyar kişiyi etkiliyor ve büyük ölçüde önlenebilir durumda.
Diş Hekimleri Günü’nde Bakanlığın Mesajı: Sorunları Ertelemeyin
Sağlık Bakanlığının açıklamasına göre ağız ve diş hastalıkları hem dünyada hem Türkiye’de en önemli sağlık sorunları arasında. Bakanlık bunun ilk nedeni olarak, ağız ve diş sorunlarının hayatı doğrudan tehdit etmediği düşüncesini gösteriyor; bu düşünce sorunların önemsenmemesine ve tedavinin ertelenmesine yol açıyor. Bakanlık, düzenli diş hekimi ziyaretlerinin sorunların erken teşhis edilmesini, ilerlemesinin önlenmesini ve erken aşamada tedavi edilmesini sağladığını vurguluyor.
Bakanlık ayrıca 2022’de Eskişehir, Karabük ve Kırşehir’de pilot olarak uygulamaya alınan Aile Diş Hekimliği modelinin yaygınlaştırılması için çalışmaların sürdüğünü belirtiyor. Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğünün haftaya ilişkin duyurusunda da ilkokul öğrencilerine uzman çocuk diş hekimlerince farkındalık eğitimi verildiği ve Bakanlığın “Sağlık Ağızda Başlar” sloganını benimsediği aktarılıyor.
DSÖ Verileriyle Ağız ve Diş Hastalıkları
DSÖ’nün ağız sağlığı bilgi notuna göre en yaygın sorunlar diş çürüğü, dişeti (periodontal) hastalıkları, diş kaybı ve ağız kanserleri:
- Diş çürüğü: Küresel Hastalık Yükü 2021 çalışmasına göre kalıcı dişlerde tedavi edilmemiş çürük, dünyadaki en yaygın sağlık sorunu.
- Dişeti hastalıkları: Ağır periodontal hastalıkların dünyada 1 milyardan fazla vakayı etkilediği tahmin ediliyor. Başlıca risk faktörleri yetersiz ağız hijyeni ve tütün kullanımı.
- Diş kaybı: 20 yaş ve üzerindekilerde tam diş kaybının küresel ortalaması yaklaşık yüzde 7; 60 yaş ve üzerinde bu oran yüzde 23’e çıkıyor.
- Ağız kanseri: Dudak ve ağız boşluğu kanserlerinde 2022’de dünyada 389 bin 846 yeni vaka ve 188 bin 438 ölüm tahmin ediliyor. Tütün ve alkol başlıca nedenler arasında.
- Ağız-diş travması: Yaklaşık 1 milyar kişiyi etkilediği tahmin edilen dişe ve ağza yönelik yaralanmaların 12 yaşa kadarki çocuklardaki yaygınlığı yüzde 20 civarında.
Şeker, Tütün ve Diyabet: Ortak Risk Faktörleri
DSÖ, diş çürüğünün dişin yüzeyinde oluşan plağın yiyecek ve içeceklerdeki serbest şekerleri aside dönüştürmesiyle ortaya çıktığını anlatıyor. Serbest şeker; üretici ya da tüketici tarafından eklenen şekerleri ve bal, şurup, meyve suyunda doğal olarak bulunan şekerleri kapsıyor. Yüksek şeker tüketimi, yetersiz florür kullanımı ve dişlerin düzenli fırçalanmaması çürük, ağrı ve diş kaybına yol açabiliyor. Tütün, alkol ve şekerden zengin beslenme; kalp-damar hastalıkları, kanser ve diyabet gibi bulaşıcı olmayan hastalıklarla ortak risk faktörleri. DSÖ’ye göre diyabet ile dişeti hastalığı arasında karşılıklı bir ilişki de bulunuyor.
Ağız ve Diş Sağlığı İçin 5 Temel Öneri
- Dişleri günde iki kez, 1000-1500 ppm florür içeren diş macunuyla fırçalayın.
- Serbest şekeri azaltın; meyve ve sebze ağırlıklı beslenin, ana içecek olarak suyu tercih edin.
- Her türlü tütün ürününü bırakın, alkolü sınırlayın.
- Spor yaparken, bisiklet ve motosiklet kullanırken yüz yaralanmalarına karşı koruyucu ekipman kullanın.
- Ağrı ya da şikâyet olmasa da düzenli diş hekimi kontrolünü aksatmayın.
İlk dört öneri DSÖ’nün halk sağlığı tavsiyelerinden, sonuncusu Sağlık Bakanlığının Diş Hekimleri Günü vesilesiyle yaptığı çağrıdan derlendi. Devlet hastanelerindeki diş polikliniklerinden ve ağız ve diş sağlığı merkezlerinden randevu, Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) internet sitesi ve mobil uygulaması ya da ALO 182 hattı üzerinden alınabiliyor.
Dünyada Ağız Sağlığı Politikaları
DSÖ’ye göre Dünya Sağlık Asamblesi 2021’de ağız sağlığına ilişkin bir karar alarak tedavi odaklı yaklaşımdan koruyucu yaklaşıma geçilmesini önerdi. Bu karar doğrultusunda 2022’de küresel ağız sağlığı stratejisi kabul edildi, 2023-2030 dönemini kapsayan küresel eylem planı hazırlandı. 2024’te Bangkok’ta yapılan ilk DSÖ Küresel Ağız Sağlığı Toplantısı’nda da “Ağız Sağlığı Olmadan Sağlık Olmaz” başlıklı Bangkok Bildirgesi kabul edildi.
Antibiyotiklerin bilinçli kullanımı için antibiyotik direnci haberimize, risk gruplarına yönelik aşılar için grip aşısı rehberimize, diğer sağlık haberleri için Sağlık & Yaşam kategorimize göz atabilirsiniz.
Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için diş hekiminize başvurun.
Kaynaklar: T.C. Sağlık Bakanlığı, “Sağlık Ağızda Başlar”; Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü, “Ağız ve Diş Sağlığı Koruma ve Önleme İle Başlar”; Dünya Sağlık Örgütü, Oral health fact sheet (erişim 21 Kasım 2026).








