
17 Ağustos 1999 gecesi saat 03.02’de Kocaeli’nin Gölcük ilçesi merkezli 7,4 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Yaklaşık 45 saniye süren deprem, Marmara Bölgesi’nde büyük yıkıma yol açtı.
Resmî rakamlara göre depremde 17 binden fazla kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi yara aldı. Ayrıca yüz binlerce konut ve iş yeri hasar gördü.
17 Ağustos Depremi Nerelerde Yıkım Yarattı?
Deprem en ağır hasarı Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bolu ve Düzce’de verdi. Ayrıca İstanbul’da da Avcılar başta olmak üzere bazı ilçelerde birçok bina çöktü ve can kayıpları oldu.
Üstelik deprem gece yarısı, insanlar uykudayken gerçekleşti. Bu nedenle can kaybı çok yüksek oldu. Ardından 12 Kasım 1999’da Düzce merkezli ikinci büyük deprem bölgeyi bir kez daha sarstı.
17 Ağustos 1999 Depreminden Sonra Ne Değişti?
- Devlet, 2000 yılında Zorunlu Deprem Sigortası’nı ve bunu yöneten Doğal Afet Sigortaları Kurumu’nu (DASK) hayata geçirdi.
- 29 Haziran 2001’de 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kabul edildi.
- 2009’da afet yönetimini tek çatı altında toplayan AFAD faaliyete başladı.
- 2012’de 6306 sayılı kanunla riskli yapıları kapsayan kentsel dönüşüm süreci başladı.
- Aynı yıl 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile zorunlu deprem sigortası kanuni dayanağa kavuştu.
17 Ağustos 1999 Depreminden Sonra Gelen Zorunlu Deprem Sigortası Kimleri Kapsıyor?
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu’nun 10. maddesine göre kat mülkiyetindeki bağımsız bölümler, tapuya kayıtlı ve mesken olarak yapılmış binalar, bu binalardaki dükkân ve büro gibi bağımsız bölümler zorunlu deprem sigortası kapsamında. Sigortayı malik ya da intifa hakkı sahibi yaptırıyor ve poliçe her yıl yenileniyor.
Kamu konutları, kamu hizmet binaları, köyde sürekli oturanların köy yerleşik alanındaki binaları ve tamamı konut dışı amaçla kullanılan binalar ise kapsam dışında. Kanuna göre taşıyıcı sistemi olumsuz etkilenecek şekilde değiştirilen ya da zayıflatılan binalar da sigortalanmıyor.
Tapu ve Abonelikte DASK Poliçesi Neden İsteniyor?
Kanunun 11. maddesi, sigortanın fiilen yaptırılmasını güvenceye alıyor. Tapu müdürlükleri, kapsamdaki konutlarla ilgili tescil işlemlerini, zorunlu deprem sigortasının işlem tarihi itibarıyla geçerli olduğu belgelenmeden yapamıyor. Su ve elektrik aboneliği açılırken de sigortanın varlığı ilgili kuruluşça kontrol ediliyor. Bu yüzden ev alırken, satarken ya da yeni bir eve taşınırken poliçenin güncel olması gerekiyor.
Yapı Denetimi Kanunu Neyi Getirdi?
17 Ağustos 1999 depreminden iki yıl sonra kabul edilen 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, 13 Temmuz 2001’de Resmî Gazete’de yayımlandı. Kanunun amacı, can ve mal güvenliği için imar planına, fen, sanat ve sağlık kurallarına ve standartlara uygun yapı yapılmasını sağlamak üzere proje ve yapı denetimini düzenlemek. Böylece özel binaların projesi ve inşaatı, bağımsız yapı denetim kuruluşlarının denetimine bağlandı.
Yapı Denetim Kuruluşları Ne Kadar Süre Sorumlu?
Kanunun 3. maddesine göre yapı denetim kuruluşları; proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidiyle birlikte, ruhsata ve fen kurallarına aykırı, eksik ya da hatalı yapım nedeniyle ortaya çıkan hasardan kusurları oranında sorumlu. Bu sorumluluk, yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren taşıyıcı sistem için 15 yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlar için 2 yıl sürüyor.
Kanun, sonradan yapılan değişikliklere de dikkat çekiyor. Yapı kullanma izni alındıktan sonra idareden izin alınmadan yapılan esaslı tadilattan doğan hasardan, izinsiz tadilatı yapan kişi sorumlu tutuluyor. Ayrıca yapı denetim kuruluşları, denetim dışında başka ticari faaliyette bulunamıyor. Bu nedenle binada kolon kesme ya da taşıyıcı duvar kaldırma gibi işlemler hem can güvenliğini hem de hukuki sorumluluğu doğrudan etkiliyor.
Bugün İçin Dersler
17 Ağustos 1999’daki can kayıplarının büyük bölümünün nedeni, dayanıksız binaların çökmesiydi.
Bu yüzden binaların deprem dayanıklılığının incelenmesi, riskli yapıların dönüştürülmesi ve deprem sigortası yaptırılması hayati önem taşıyor. Ayrıca her ailenin bir afet planı ve deprem çantası olmalı.
Kısacası 17 Ağustos 1999 depremi, Türkiye’nin afet bilincinde bir dönüm noktası oldu. Ancak bu bilincin her gün canlı tutulması gerekiyor.
İlgili: Kentsel dönüşüm başvurusu nasıl yapılır? · Ataşehir depreme ne kadar hazır?.
Kaynaklar: AFAD; Kandilli Rasathanesi; DASK; 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun (erişim 9 Kasım 2026).









