NECATİ YILDIRIM
Covid-19 aşısından sonra bazı kişiler ateş ve halsizlik yaşarken, bazıları hiçbir şey hissetmiyor. Peki yan etkiler neden kişiden kişiye bu kadar farklı?
En Sık Görülen Yan Etkiler
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne (CDC) göre en sık görülen belirtiler şunlar:
- Aşı yapılan kolda ağrı, kızarıklık ve şişlik
- Yorgunluk ve halsizlik
- Baş ağrısı ve kas ağrısı
- Ateş, titreme ve bulantı
Bu belirtiler genellikle bir ya da iki gün içinde kendiliğinden geçiyor. Ayrıca çoğu kişi için ciddi bir sağlık sorunu oluşturmuyor.
Yan Etkiler Neden Ortaya Çıkıyor?
Uzmanlara göre bu belirtiler, bağışıklık sisteminin aşıya verdiği tepkinin bir sonucu. Vücut, aşıyla karşılaştığında savunma hücrelerini harekete geçiriyor. Bu süreçte ortaya çıkan iltihabi tepki, ateş ve halsizliğe yol açabiliyor.
Bununla birlikte tepkinin şiddeti kişiden kişiye değişiyor. Örneğin gençlerde ve kadınlarda belirtiler daha sık görülüyor. Ayrıca mRNA aşılarında ikinci doz, genellikle birinciden daha belirgin tepki yaratıyor.
Yan Etki Görmemek Kötü mü?
Hayır. Uzmanlar, yan etki yaşamamanın aşının işe yaramadığı anlamına gelmediğini vurguluyor.
Nitekim aşıların klinik çalışmalarında katılımcıların önemli bir bölümü belirgin yan etki yaşamadı. Ancak bu kişilerde de aşı yüksek koruma sağladı. Çünkü bağışıklığın uzun vadeli kısmı, kişinin hissettiği belirtilerden bağımsız gelişiyor.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Öte yandan bazı belirtiler hemen tıbbi yardım gerektiriyor. Nefes darlığı, yüzde veya boğazda şişlik, yaygın döküntü ya da yüksek ateş varsa 112 aranmalı.
Ayrıca belirtiler birkaç günden uzun sürerse doktora başvurmak gerekiyor. Aşı sonrası şüpheli yan etkiler, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na (TİTCK) da bildirilebiliyor.
Kısacası yan etkiler çoğu zaman bağışıklık sisteminin çalıştığının bir göstergesi. Ancak yan etki görmemek de endişe nedeni değil.
Diğer haberler: Sağlık & Yaşam.
Kaynaklar: ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC); Dünya Sağlık Örgütü; Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu.
Mehmet İnce Kalem